W marcu 2025 r. w przestrzeni publicznej Litwy dominowała diagnoza: nadal brakuje miejsc schronienia dla znacznej części populacji. Rząd zapowiedział plan modernizacji 1000 schronów w 5 lat i pulę ~80 mln euro na pierwsze etapy. Jednocześnie minister spraw wewnętrznych ogłosiła osobny pakiet 12 mln euro na Wilno (nowe i modernizowane obiekty) w budżecie na rok następny. Debata o skali i tempie inwestycji toczy się w mediach publicznych i serwisach informacyjnych.
Gdzie są największe luki
Problem ma wymiar miejscowy (aglomeracje) i techniczny (standardy hermetyzacji, filtrowentylacja, zasilanie). Planowane modernizacje zakładają nie tylko „odświeżenie” wybranych piwnic, ale doprowadzenie obiektów do parametrów realnej ochrony — w przeciwnym razie ewidencja miejsc schronienia byłaby „papierowa”. Priorytety: szkoły, szpitale (zapewnienie schronienia personelowi i pacjentom), węzły transportowe, obiekty komunalne i budownictwo wielorodzinne. W Wilnie – jako stolicy i węźle logistycznym – środki kieruje się zwłaszcza na adaptację już istniejącej infrastruktury (garaże podziemne, piwnice, tunele techniczne), które stosunkowo szybko da się dostosować do funkcji ochronnej.
Model działania
Litewski rząd łączy inwentaryzację (kto i gdzie ma dostęp do schronów) z finansowaniem samorządowym i z komunikacją społeczną (oznaczenia, mapy, kampanie informacyjne). W praktyce to droga „średniego kosztu i szybkiego efektu” — adaptacje + punktowe nowe budowy w lokalizacjach bez alternatywy. Wartością dodaną jest spójność z polityką odporności społecznej (edukacja obywatelska, ćwiczenia ewakuacyjne), bo bez tego nawet dobrze zmodernizowane obiekty nie będą efektywnie wykorzystane. Pytanie kluczowe pozostaje jednak takie samo, co w całej UE: jak szybko osiągnąć realną, a nie nominalną pojemność ochronną w dużych miastach. 
Wnioski dla Polski i regionu
Litwa pokazuje, że krokowe zwiększanie pojemności (po 100–200 obiektów rocznie) przy jasnych standardach technicznych i kontroli jakości danych może w ciągu kilku lat zmienić krajobraz bezpieczeństwa cywilnego. Z perspektywy transgranicznej (państwa bałtyckie–Polska) kluczowe jest uzgadnianie standardów i ćwiczeń — tak, by schrony, łączność i procedury ewakuacji „pasowały do siebie” po obu stronach granic.
